Chủ nghĩa tối giản: Hướng dẫn nhập môn với phương pháp KonMari

“Tôi nên bắt đầu từ đâu?” là câu hỏi phổ biến nhất mà những người mới tiếp cận với Chủ nghĩa tối giản (Minimalism) thường đặt ra. Đặc biệt trong văn hóa Á Đông, nơi nhiều thế hệ ông bà, cha mẹ từng trải qua thời kỳ thiếu thốn, tâm lý tích trữ đồ đạc “phòng khi cần” đã ăn sâu vào tiềm thức. Việc loại bỏ một món đồ vẫn còn dùng được thường đi kèm với cảm giác tội lỗi hoặc bị xem là phung phí.

Tuy nhiên, để thực sự bước vào lối sống tối giản, điều cốt lõi không nằm ở việc vứt bỏ bao nhiêu cái áo hay dọn dẹp bao nhiêu góc nhà, mà nằm ở sự chuyển mình về nhận thức. Tối giản là hành trình thay đổi tư duy: từ việc dung túng cho sự dư thừa sang việc trân trọng những giá trị thiết yếu. Để chuẩn bị tâm thế cho hành trình này, việc tham khảo [các câu nói hay về học tập] và rèn luyện tư duy cũng là một bước đệm quan trọng giúp bạn kiên định hơn với mục tiêu của mình.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá cách áp dụng phương pháp KonMari nổi tiếng của Marie Kondo để bắt đầu cuộc sống tối giản một cách hiệu quả nhất.

Một góc phòng ngủ tối giản và ngăn nắp tại State College

1. Dọn dẹp “một lần và mãi mãi” thay vì từng chút một

Một lời khuyên trái ngược hoàn toàn với thói quen thông thường là: Đừng dọn dẹp mỗi ngày một ít. Marie Kondo khẳng định rằng việc dọn dẹp lắt nhắt chính là nguyên nhân khiến chúng ta không bao giờ thoát khỏi sự bừa bộn. Khi bạn dọn một chút hôm nay, ngày mai đồ đạc lại sinh sôi, và vòng lặp luẩn quẩn đó sẽ khiến bạn kiệt sức.

Phương pháp KonMari đề xuất một cuộc “đại phẫu” cho ngôi nhà của bạn: Dọn toàn bộ đồ đạc trong một lần duy nhất (hoặc một khoảng thời gian ngắn tập trung cao độ). Khi đối diện với tất cả những gì mình sở hữu cùng một lúc, bạn sẽ trải qua một cú sốc tâm lý cần thiết để thay đổi tư duy vĩnh viễn.

Tác giả bài viết gốc đã từng dành trọn 2 ngày cuối tuần để thực hiện một “bữa tiệc dọn dẹp”. Kết quả là 7 thùng đồ lớn được loại bỏ và tư duy sở hữu đồ đạc thay đổi hoàn toàn. Sự cam kết này mạnh mẽ và dứt khoát, tựa như lời thề nguyện trong [câu nói hay về đám cưới], đánh dấu một sự khởi đầu mới cho không gian sống của bạn. Khi ngôi nhà trở nên tinh khiết và ngăn nắp sau đợt dọn dẹp tổng lực, bạn sẽ không bao giờ muốn quay lại lối sống cũ nữa.

2. Nguyên tắc phân loại: Theo nhóm đồ, không theo vị trí

Sai lầm kinh điển của việc dọn nhà là dọn theo phòng: hôm nay dọn phòng ngủ, mai dọn phòng khách. Thực tế, đồ đạc của chúng ta thường “lưu lạc” khắp nơi. Sách có thể ở trên bàn làm việc, đầu giường, thậm chí trong nhà vệ sinh. Quần áo có thể vắt trên ghế sofa lẫn trong tủ.

Nếu dọn theo phòng, bạn sẽ không bao giờ nắm được tổng số lượng đồ đạc mình thực sự có. Sự bừa bộn và phân tán này đôi khi rắc rối và khó gọi tên chính xác, giống như việc nhiều người vẫn hay nhầm lẫn giữa khái niệm [xúc tua hay xúc tu] trong sinh học vậy – chúng ta cần sự rõ ràng và chính xác.

Cách thực hiện đúng:

• Gom tất cả đồ đạc cùng loại vào một chỗ: Ví dụ, khi dọn quần áo, hãy lôi hết tất cả quần áo từ mọi ngóc ngách trong nhà ra sàn.
• Phân loại và chọn lọc: Khi nhìn thấy núi đồ đạc trước mắt, bạn sẽ dễ dàng quyết định giữ lại hay loại bỏ hơn.
• Quy định vị trí duy nhất: Sau khi lọc xong, hãy xếp những món đồ cùng loại vào cùng một nơi cố định.

Phương pháp này giúp bạn quản lý tài sản cá nhân hiệu quả và hình thành thói quen trả đồ về đúng chỗ cũ sau khi sử dụng.

3. Ngừng mua sắm hộp đựng để “giấu” sự bừa bộn

Nhiều người lầm tưởng rằng nhà gọn gàng nghĩa là không nhìn thấy đồ đạc bừa bộn. Họ chi rất nhiều tiền cho các hộp nhựa, tủ kệ thông minh để chứa đồ. Tuy nhiên, đây thực chất chỉ là hành động “giấu” rác đi khuất mắt.

Nếu không loại bỏ bớt đồ đạc thừa thãi, bạn sẽ tiếp tục mua thêm hộp đựng, và không gian sống của bạn sẽ biến thành một nhà kho chứa đầy những chiếc hộp đẹp đẽ. Chủ nghĩa tối giản khuyến khích bạn giữ lại những món đồ thực sự mang lại niềm vui (spark joy) và để chúng hiện diện một cách trân trọng, thay vì cất giấu kỹ lưỡng trong các lớp hộp hay vali.

Một ví dụ điển hình là việc cất quần áo trái mùa. Thay vì nhét đồ mùa đông vào vali và cất đi khi hè tới (để rồi quên mất mình có gì), hãy thử treo tất cả quần áo lên hoặc xếp gọn ở nơi dễ thấy. Việc nhìn thấy toàn bộ tủ đồ giúp bạn phối đồ tốt hơn và tránh mua sắm lãng phí. Hãy trân trọng những món đồ bạn giữ lại, coi chúng như những người bạn đồng hành lâu dài, giống như tinh thần của [câu nói tiếng anh hay về tình yêu vĩnh cửu] – ít nhưng chất lượng và bền vững.

4. Tập trung vào bản thân và lan tỏa năng lượng tích cực

Khi bắt đầu dọn dẹp, chúng ta thường có xu hướng khó chịu với sự bừa bộn của người thân. Tuy nhiên, nguyên tắc vàng của KonMari là: Chỉ tập trung dọn dẹp đồ của chính mình.

Tuyệt đối không tự ý vứt bỏ đồ của người khác. Hành động này không những không giúp ích mà còn gây ra mâu thuẫn, phá hỏng hòa khí gia đình, đôi khi để lại những tổn thương tâm lý sâu sắc không kém gì [những câu nói hay về sự phản bội của chồng] trong các câu chuyện hôn nhân rạn nứt vì thiếu sự tôn trọng.

Thay vào đó, hãy làm tốt phần của mình. Khi không gian riêng của bạn trở nên gọn gàng, thoáng đãng và bạn trở nên vui vẻ hơn, những người xung quanh sẽ tự cảm nhận được sự thay đổi tích cực đó. “Phép màu” của phương pháp này nằm ở chỗ nó có sức lan tỏa tự nhiên. Người thân của bạn sẽ dần dần thay đổi nhận thức và hành vi khi họ nhìn thấy lợi ích thực tế từ lối sống của bạn.

Kết luận

Chủ nghĩa tối giản không phải là một đích đến khô khan, mà là một hành trình tìm lại sự cân bằng và niềm vui trong cuộc sống. Bằng việc áp dụng phương pháp KonMari: dọn dẹp triệt để một lần, phân loại theo nhóm, ngừng che giấu đồ đạc và tập trung vào tu thân, bạn sẽ thấy cuộc sống của mình nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Đừng đợi đến khi chuyển nhà hay có một dịp đặc biệt nào đó. Hãy thử tổ chức một “bữa tiệc dọn dẹp” ngay cuối tuần này. Sự thay đổi không gian sống sẽ kéo theo sự thay đổi tích cực trong tư duy, mang lại cho bạn sự tự do và hạnh phúc đích thực.

Nguồn tham khảo:

1. The Life-Changing Magic of Tidying Up – Marie Kondo.
2. Blog The Present Writer – Chi Nguyễn.
3. The Minimalists – Ryan Nicodemus & Joshua Fields Millburn.