Bí Quyết Vàng: Cách Chọn Na Ngon Và Bảo Quản Tươi Lâu Không Hóa Chất

Mỗi độ thu về, khi gió heo may bắt đầu se lạnh cũng là lúc mùa na chín rộ. Hương thơm ngọt ngào, dịu nhẹ của loại quả này luôn gợi nhớ về những ký ức tuổi thơ đầm ấm bên mâm cỗ Trung Thu. Tuy nhiên, giữa bạt ngàn các loại na trên thị trường, làm sao để chọn được những quả na chín cây, ngọt lịm và an toàn cho gia đình?

Hôm nay, Farm Việt Nguyên sẽ cùng bạn khám phá cẩm nang toàn diện về Cách Chọn Na Ngon, phân biệt các giống na và bí quyết bảo quản chuẩn chuyên gia để giữ trọn vẹn hương vị của thức quà mùa thu này nhé.

Cách chọn mua và bảo quản na

1. Tại sao quả na được ví là “vàng ròng” của mùa thu?

Trước khi đi sâu vào cách chọn lựa, hãy cùng tìm hiểu xem tại sao quả na lại được yêu thích đến vậy. Không chỉ sở hữu hương vị thơm ngon đặc biệt – sự pha trộn tinh tế giữa vị ngọt của mãng cầu, chút béo ngậy như chuối và hương thơm của dứa – quả na còn là một kho tàng dinh dưỡng.

Theo các nghiên cứu dinh dưỡng, trong 100g thịt na cung cấp khoảng 94-101 calo, là nguồn năng lượng tuyệt vời. Đặc biệt, na chứa hàm lượng Vitamin C cực cao (khoảng 36mg/100g), giúp tăng cường hệ miễn dịch – điều cực kỳ cần thiết trong thời điểm giao mùa mùa dưa lưới.

Ngoài ra, lượng Vitamin B6 dồi dào trong na giúp cải thiện tâm trạng và sức khỏe não bộ, trong khi Magiê hỗ trợ thư giãn cơ bắp và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Vì vậy, chọn được một quả na ngon không chỉ là chọn một món ăn, mà là chọn sức khỏe cho cả gia đình.

2. 5 Tuyệt chiêu cách chọn na ngon “bách phát bách trúng”

Để tránh mua phải những quả na bị sượng, nhạt hoặc ủ hóa chất, bạn hãy nằm lòng 5 tiêu chí vàng dưới đây. Đây là kinh nghiệm được đúc kết từ những nhà vườn lâu năm tại thủ phủ na Chi Lăng (Lạng Sơn).

Dựa vào hình dáng và mắt na

Đây là yếu tố trực quan nhất. Hãy tìm những quả na có dáng tròn trịa, cân đối. Quan sát kỹ phần mắt na (gai na):

• Na ngon: Mắt na to, nở đều và phẳng. Các kẽ mắt (rãnh) có màu trắng ngà hoặc hơi nứt nhẹ. Điều này chứng tỏ na đã già, chín cây tự nhiên và múi sẽ rất dày, ngọt.
• Cần tránh: Những quả có mắt nhỏ, nhọn, gai mấp mô không đều. Đây thường là na non bị hái sớm hoặc na còi cọc, ăn sẽ rất nhạt và nhiều hạt.

Dựa vào hình dáng

Màu sắc vỏ quả

Màu sắc vỏ nói lên rất nhiều điều về độ chín. Một quả na chín tới, ngon nhất sẽ có màu xanh nhạt chuyển sang hơi vàng (xanh non).

• Tuyệt đối tránh những quả có màu thâm đen, vỏ bị nhũn hoặc nứt toác chảy nước. Đó là dấu hiệu của na đã hỏng, bị ủng hoặc va đập mạnh trong quá trình vận chuyển.
• Nếu vỏ quá xanh và cứng ngắt, mắt chưa mở, đó là na non, mua về sẽ rất khó chín và ăn bị sượng.

Kiểm tra cuống na

Đây là mẹo nhỏ nhưng cực kỳ hiệu quả để biết độ tươi.

• Hãy chọn những quả mà cuống còn bám chặt vào quả, trông tươi và nhỏ.
• Nếu thấy quả na mất cuống, hoặc chỗ cuống bị thâm đen sâu hoắm, có thể quả đó đã bị rụng hoặc hái từ lâu, vi khuẩn dễ xâm nhập vào bên trong.

Cảm nhận qua xúc giác

Đừng ngần ngại cầm quả na lên. Na ngon khi cầm sẽ thấy chắc tay nhưng không cứng đơ.

• Dùng ngón tay ấn nhẹ: Nếu thấy vỏ mềm vừa phải, có độ đàn hồi là na chín tới.
• Nếu ấn vào thấy cứng như đá là na xanh.
• Nếu ấn vào thấy mềm nhũn, tay bị lún sâu là na đã quá chín (nẫu) hoặc bị dập nát bên trong.

Mùi hương – Vũ khí bí mật

Cuối cùng, hãy đưa quả na lên mũi ngửi. Na chín cây tự nhiên sẽ tỏa ra mùi thơm dịu nhẹ rất đặc trưng, chỉ cần đứng gần cũng thoang thoảng thấy. Ngược lại, na ngâm hóa chất hoặc chín ép thường không có mùi, hoặc có mùi lạ, hắc hắc khó chịu.

3. Cách phân biệt các loại na phổ biến tại Việt Nam

Tại thị trường Việt Nam hiện nay, người tiêu dùng thường phân vân giữa hai loại chính là na dai và na bở. Mỗi loại đều có những đặc điểm và sự thú vị riêng, tương tự như cách chúng ta phân biệt các loại bơ sáp hay bơ 034 vậy.

Na Dai (Miền Bắc)

Đây là loại được ưa chuộng nhất hiện nay vì dễ vận chuyển và bảo quản.

• Đặc điểm: Vỏ mềm, màu xanh, các mắt liên kết chặt chẽ. Khi chín, vỏ dễ bóc thành từng mảng lớn mà không bị nát.
• Hương vị: Thịt dai, trắng, ngọt đậm đà, ít hạt hơn na bở. Khi ăn cảm giác các múi dính kết với nhau rất thú vị.

Ở miền Bắc

Na Bở (Miền Bắc)

Từng bị “thất sủng” một thời gian nhưng giờ đây na bở đang trở lại thành “đặc sản” được săn lùng vì hương vị hoài cổ.

• Đặc điểm: Khi chín vỏ thường nứt ra, các mắt na rời rạc. Cầm vào cảm giác rất mềm.
• Hương vị: Thịt quả dạng kem mịn, rất ngọt nhưng không dai mà tan trong miệng. Cách ăn ngon nhất là dùng thìa xúc. Tuy nhiên, loại này khó bóc vỏ và rất dễ nát.

Mãng Cầu Dai/Mãng Cầu Ta (Miền Nam)

Ở miền Nam, na thường được gọi là mãng cầu (phân biệt với mãng cầu xiêm). Đặc biệt là mãng cầu Bà Đen (Tây Ninh) rất nổi tiếng.

• Đặc điểm: Quả to, vỏ xù xì hơn, múi không đều nhưng rất chắc thịt.
• Hương vị: Vị ngọt thanh, thơm và vỏ mỏng.

Ở miền Nam

4. Vạch trần na ngâm hóa chất và na chín ép

Đây là nỗi lo lớn nhất của các bà nội trợ. Để na chín đều và đẹp mã nhằm bán được giá, một số thương lái không ngần ngại sử dụng hóa chất kích thích. Dưới đây là cách nhận biết để bảo vệ gia đình bạn, quan trọng không kém gì việc học cách chọn quả lựu ngon an toàn.

• Màu sắc bất thường: Na tẩm hóa chất thường có màu sắc “nhân tạo”, xanh bóng đều tăm tắp, không có vết nứt tự nhiên. Trong khi na chín cây thường có màu không đều, chỗ xanh chỗ vàng do ánh nắng chiếu vào khác nhau.
• Đồng đều đến lạ: Nếu bạn thấy một sọt na mà quả nào cũng chín đều như nhau, kích thước y hệt nhau thì hãy cảnh giác. Na chín tự nhiên trên cây sẽ có quả chín trước, quả chín sau.
• Hương vị: Na hóa chất khi ăn sẽ rất nhạt, thịt bị sượng (do bị ép chín khi chưa đủ già), và hoàn toàn không có mùi thơm quyến rũ đặc trưng.
• Cuống và vỏ: Na ủ thuốc thường bị gãy cuống, vỏ rất khó bóc (bị sát vỏ) dù bên ngoài sờ thấy mềm.

Dựa vào mùi hương

5. Bí quyết ủ na chín tự nhiên nhanh và an toàn tại nhà

Đôi khi bạn mua na về nhưng quả vẫn còn ương (chưa chín hẳn). Đừng lo, hãy áp dụng các mẹo dân gian cực hay này để thúc na chín nhanh mà không cần hóa chất.

Cách 1: Ủ trong thùng gạo

Đây là cách đơn giản nhất. Bạn vùi quả na xuống sâu trong thùng gạo. Gạo có khả năng giữ khí Ethylene (khí do quả tiết ra để tự làm chín) rất tốt, giúp na chín nhanh hơn và màu sắc vẫn đẹp.

Cách 2: Đốt hương (nhang)

Đây là bí kíp truyền thống của các bà các mẹ.

• Lót một lớp lá nhãn hoặc giấy báo dưới đáy thùng/chậu đất.
• Xếp na vào, cắm vài nén hương đã đốt ở giữa (cẩn thận không để tàn hương rơi trực tiếp vào quả làm bỏng vỏ).
• Đậy nắp lại trong 1-2 ngày. Nhiệt độ và khói hương sẽ kích thích na chín “thần tốc”.

Cách ủ na chín không cần hóa chất

Cách 3: “Kết bạn” với táo hoặc chuối

Đặt na xanh vào cùng một túi giấy với một quả chuối chín hoặc táo chín. Khí Ethylene tự nhiên tỏa ra mạnh mẽ từ chuối/táo sẽ lan sang và “đánh thức” quả na chín theo.

6. Hướng dẫn bảo quản na tươi lâu, không bị thâm đen

Na là loại quả “khó chiều”, vỏ mỏng và nhiều nước nên rất dễ bị dập nát, thâm đen nếu không biết cách giữ.

Vì sao cần bảo quản na cẩn thận?

Bảo quản ở điều kiện thường (Với na xanh/ương)

Nếu na chưa chín, tuyệt đối KHÔNG cho vào tủ lạnh ngay. Nhiệt độ thấp sẽ làm na bị “sốc nhiệt”, không thể chín tiếp được (bị chai) và ăn sẽ rất sượng.

1. Phân loại: Để riêng quả xanh và quả chín. Cầm nhẹ tay để tránh làm dập các gai mắt.
2. Bọc giấy: Dùng giấy báo hoặc giấy mềm bọc từng quả lại. Giấy giúp hút ẩm thừa, tránh nấm mốc nhưng vẫn giữ được khí để na chín.
3. Vị trí: Để nơi thoáng mát, khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp. Kiểm tra hàng ngày, quả nào mềm tay thì ăn trước.

Cách bảo quản na trong điều kiện thường

Bảo quản trong tủ lạnh (Với na đã chín)

Khi na đã chín mềm mà chưa ăn kịp, tủ lạnh là cứu cánh tốt nhất, tương tự như khi bảo quản mùa hạt dẻ đã chế biến.

1. Bọc kín: Dùng màng bọc thực phẩm hoặc túi nilon, hộp nhựa đậy kín quả na chín. Việc này ngăn mùi tủ lạnh ám vào na và giữ cho vỏ na không bị mất nước, khô héo.
2. Ngăn mát: Để vào ngăn chuyên dụng cho rau củ. Cách này có thể giữ na tươi ngon thêm 2-3 ngày.
3. Ngăn đá (Làm kem na): Bạn có thể bóc vỏ, tách hạt, lấy phần thịt na cho vào hộp kín và cấp đông. Món “kem na” tự nhiên này cực kỳ ngon và có thể để được cả tháng dùng dần cho các món sinh tố.

Cách bảo quản quả na chín trong tủ lạnh

7. Những lưu ý vàng khi ăn na để tốt cho sức khỏe

Dù na rất ngon và bổ, nhưng không phải ăn thế nào cũng tốt. Có một số điều kiêng kỵ bạn cần nhớ:

• Tuyệt đối không cắn vỡ hạt: Hạt na chứa độc tố alkaloid có thể gây hại nếu nuốt phải nhân hạt bị vỡ. Nếu lỡ nuốt hạt nguyên vẹn thì không sao (vỏ hạt rất cứng, hệ tiêu hóa không làm vỡ được), nhưng tốt nhất là nên bỏ hạt.
• Người tiểu đường cần hạn chế: Na rất ngọt với lượng đường fructose cao. Người bị tiểu đường hoặc phụ nữ mang thai có tiền sử tiểu đường thai kỳ nên ăn chừng mực (khoảng 1 quả nhỏ/ngày) và không ăn lúc đói.
• Cẩn thận giòi: Những quả na chín quá, có vết nứt chảy nước thường thu hút côn trùng đẻ trứng sinh giòi. Khi ăn cần quan sát kỹ phần thịt quả gần vỏ.

Lời kết

Quả na không chỉ là món quà ngọt ngào của mùa thu mà còn là nguồn dinh dưỡng quý giá nếu chúng ta biết cách chọn lựa và sử dụng đúng. Hy vọng với những chia sẻ chi tiết trên, bạn đã tự tin trở thành “chuyên gia” chọn na cho cả gia đình. Đừng quên ghé thăm chuyên mục nông sản của Farm Việt Nguyên để cập nhật thêm nhiều bí quyết chọn lựa thực phẩm sạch, từ các loại ngô nếp dẻo thơm đến những trái cây đặc sản vùng miền khác nhé.

Chúc bạn và gia đình có những phút giây quây quần ấm áp bên đĩa na ngọt lịm mùa này!