Mùa Mơ Chín Vàng: Thức Quà Tinh Túy Gọi Hè Về Trên Phố

Khi những cơn mưa phùn mùa xuân vừa dứt, nhường chỗ cho cái nắng hanh hao chớm hạ, cũng là lúc Mùa Mơ rục rịch gõ cửa từng con phố Hà Nội. Dường như ai đi xa cũng nhớ về cái vị chua thanh, giòn tan nơi đầu lưỡi hay hương thơm dịu nhẹ của những bình mơ ngâm đường mát lạnh. Không chỉ là một loại quả dân dã, quả mơ còn gói ghém cả hồn cốt của núi rừng Tây Bắc, trở thành một phần ký ức khó quên của biết bao thế hệ người Việt.

Theo ghi nhận từ Farm Việt Nguyên, năm nay mùa mơ có vẻ đến sớm và được mùa hơn mọi năm, mang theo niềm vui cho bà con nông dân vùng cao cũng như sự háo hức của những người sành ăn chốn thị thành.

Mùa mơ là tháng mấy? Thời điểm vàng để săn mơ ngon

Nhiều người vẫn thường thắc mắc mùa mơ chính xác rơi vào khoảng thời gian nào để kịp mua về chế biến. Thực tế, mơ là loại quả có tính thời vụ rất cao, “đến nhanh, đi cũng vội”.

Chu kỳ sinh trưởng của cây mơ

Cây mơ là loài cây ưa khí hậu mát mẻ của vùng núi cao phía Bắc như Sơn La, Bắc Kạn, Điện Biên hay khu vực chùa Hương (Hà Nội). Chu kỳ của chúng bắt đầu từ những ngày cuối đông, khi hoa mơ nở trắng xóa cả một vùng trời, tạo nên khung cảnh lãng mạn như chốn tiên cảnh.

Sau khi hoa tàn, trái non bắt đầu kết hạt. Dưới cái nắng ấm dần của mùa xuân, trái mơ lớn nhanh như thổi. Đến khoảng đầu mùa hè, những sườn đồi xanh ngát bắt đầu điểm xuyết những đốm vàng óng ả. Đó là tín hiệu báo hiệu mùa thu hoạch đã đến.

Thời gian thu hoạch chính vụ

Theo lịch dương, mùa mơ thường bắt đầu lác đác từ giữa tháng 3 và rộ lên vào tháng 4 đến đầu tháng 5. Nếu tính theo lịch âm, vụ mùa thường rơi vào khoảng cuối tháng 2 đến tháng 4 âm lịch.

Khác với mùa măng cụt kéo dài trong nhiều tháng, mùa mơ diễn ra khá chớp nhoáng. Chỉ trong vòng khoảng 1-2 tháng, nếu bạn lỡ hẹn, có khi sẽ phải chờ đợi mòn mỏi đến tận năm sau mới lại được thưởng thức hương vị tươi mới này. Vì vậy, ngay khi thấy những gánh hàng rong hay các sạp hoa quả bắt đầu bày bán những quả mơ má đào ửng hồng, hãy tranh thủ mua ngay kẻo lỡ.

Mùa mơ chín vàng ruộm báo hiệu hè về trên khắp các nẻo đường

Các loại mơ nổi tiếng tại Việt Nam: Bạn đã biết phân biệt?

Không phải quả mơ nào cũng giống nhau. Tại Việt Nam, tùy thuộc vào thổ nhưỡng và giống cây mà chúng ta có những loại mơ với hương vị và đặc điểm hình thái riêng biệt. Việc phân biệt được các loại mơ sẽ giúp bạn chọn đúng nguyên liệu cho mục đích sử dụng của mình, dù là ngâm rượu, ngâm đường hay làm ô mai.

Mơ Hương Tích (Chùa Hương)

Đây được xem là “nữ hoàng” của các loại mơ. Mơ Hương Tích mọc ở vùng núi đá vôi Mỹ Đức (Hà Nội), nổi tiếng với quả nhỏ nhưng hạt bé, cùi dày và mọng nước. Đặc biệt, loại mơ này có hương thơm rất quyến rũ, vị chua thanh chứ không gắt. Mơ Hương Tích thường được săn đón để làm ô mai hoặc ngâm rượu thượng hạng.

Mơ Má Đào (Mơ Chấm Son)

Đúng như tên gọi, mơ má đào có vẻ ngoài cực kỳ bắt mắt với lớp vỏ vàng ươm điểm xuyết những chấm đỏ hồng như má người thiếu nữ. Loại này thường được trồng nhiều ở Mộc Châu (Sơn La). Mơ má đào quả to, thịt dày, vị ngọt hơn so với các loại mơ khác. Đây là lựa chọn số một để làm món mơ ngâm đường bởi màu sắc thành phẩm cực kỳ đẹp mắt.

Mơ Lông (Mơ Nứa)

Loại này có lớp lông tơ mịn bao phủ bên ngoài, quả thường nhỏ hơn mơ má đào. Vị của mơ lông chua đậm và sắc nét hơn, hạt cũng cứng hơn. Mơ lông tuy ngoại hình không “bóng bẩy” bằng nhưng lại giữ được mùi thơm rất lâu, thích hợp cho những ai thích vị chua truyền thống.

Tương tự như khi bạn tìm hiểu về mùa nhãn với nhiều giống khác nhau như nhãn lồng hay nhãn cùi, việc hiểu rõ từng loại mơ trong mùa mơ này sẽ giúp bạn trở thành người tiêu dùng thông thái.

Cách chọn mơ “chuẩn chỉ” cho từng món ngon

Để có được một bình mơ ngâm hay món ô mai ngon đúng điệu, khâu chọn nguyên liệu quyết định đến 80% thành công. Dưới đây là những bí quyết chọn mơ được đúc kết từ kinh nghiệm dân gian và các chuyên gia ẩm thực.

Chọn mơ để ngâm đường

Với món mơ ngâm đường giải khát, bạn nên chọn những quả mơ vừa chín tới hoặc chín vàng.

• Màu sắc: Vỏ vàng đều, có thể ửng hồng (nếu là mơ má đào). Tránh chọn quả còn quá xanh vì sẽ bị đắng và chát, nước ngâm không thơm.
• Độ cứng: Quả phải còn cứng tay, không bị nhũn. Mơ chín quá khi ngâm lâu dễ bị nát, làm đục nước.
• Vỏ: Căng mịn, không bị dập nát hay có vết côn trùng cắn.

Chọn mơ để ngâm rượu (Umeshu kiểu Việt)

Xu hướng ngâm rượu mơ những năm gần đây rất thịnh hành. Để rượu ngon, bạn có thể chọn mơ xanh hoặc mơ ương (hơi vàng).

• Mơ xanh: Cho vị rượu chua thanh, giòn, giữ được độ cứng của quả sau khi ngâm.
• Mơ vàng: Cho rượu có mùi thơm nồng nàn hơn, vị ngọt dịu và màu hổ phách đẹp mắt.
• Lời khuyên là bạn nên kết hợp cả hai hoặc chọn loại chín tới để cân bằng hương vị.

Một nguyên tắc chung khi đi chợ trong mùa mơ là hãy quan sát kỹ phần cuống. Mơ tươi mới hái thường còn nguyên cuống hoặc cuống rất tươi, không bị héo đen. Bạn cũng có thể tham khảo thêm các mẹo lựa chọn hoa quả khác như cách chọn quýt ngon để nâng cao tay nghề đi chợ của mình.

Những quả mơ tươi ngon được tuyển chọn kỹ lưỡng để làm ô mai hoặc ngâm đường

Những tác dụng tuyệt vời của quả mơ đối với sức khỏe

Không chỉ là thức quà vặt, quả mơ được ví như một “vị thuốc” tự nhiên vô cùng lành tính. Trong Đông y, quả mơ gọi là “mai tử”, có vị chua, tính bình, đi vào các kinh can, tỳ, phế, đại tràng.

Cải thiện hệ tiêu hóa

Vị chua của mơ kích thích dạ dày tiết dịch vị, giúp ăn ngon miệng và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn. Một ly nước mơ ngâm sau bữa ăn nhiều dầu mỡ sẽ giúp bạn giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu.

Tốt cho bà bầu và người thiếu máu

Trong quả mơ chứa hàm lượng sắt rất phong phú. Đây là vi chất quan trọng giúp ngăn ngừa tình trạng thiếu máu, đặc biệt cần thiết cho phụ nữ mang thai. Ngoài ra, vị chua nhẹ của mơ cũng giúp các mẹ bầu giảm bớt cảm giác ốm nghén khó chịu trong những tháng đầu thai kỳ.

Làm đẹp da và chống lão hóa

Mơ là nguồn cung cấp dồi dào Vitamin A và C, cùng các chất chống oxy hóa mạnh mẽ. Đặc biệt, thành phần Retinol tự nhiên trong mơ giúp thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào da, mang lại làn da tươi trẻ, mịn màng.

Giải nhiệt và bù khoáng

Vào những ngày hè oi bức, cơ thể mất nước nhiều do đổ mồ hôi. Nước mơ ngâm đường không chỉ giải khát tức thì mà còn cung cấp các khoáng chất như Kali, Natri giúp cân bằng điện giải, xua tan mệt mỏi. Lợi ích này cũng tương tự như khi bạn thưởng thức các loại trái cây giàu vitamin trong mùa hồng hay cam quýt.

Biến tấu hương vị: Những món ngon từ mùa mơ

Khi mùa mơ về, căn bếp của các bà, các mẹ lại rộn ràng với đủ món chế biến từ loại quả này. Dưới đây là những cách biến tấu phổ biến nhất để lưu giữ hương vị mùa hè.

Mơ ngâm đường phèn – Thức uống quốc dân

Đây là cách chế biến đơn giản và phổ biến nhất.

1. Sơ chế: Mơ rửa sạch, ngâm nước muối loãng khoảng 30 phút để sạch lông và bụi bẩn. Dùng tăm nhọn khều bỏ phần núm đen ở cuống (đây là bí quyết để nước ngâm không bị nổi váng).
2. Ngâm: Xếp mơ vào lọ thủy tinh sạch, cứ một lớp mơ lại rải một lớp đường (tỷ lệ thường là 1kg mơ : 1kg đường). Có thể thêm một chút muối tinh để vị ngọt thêm đậm đà và mơ không bị lên men rượu.
3. Thành phẩm: Sau khoảng 1 tháng, đường tan hết, quả mơ teo lại, tiết ra nước cốt màu vàng nâu sóng sánh là dùng được.

Ô mai mơ – Tinh hoa quà Hà Nội

Nhắc đến mơ không thể thiếu ô mai. Từ những quả mơ tươi, qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân, chúng biến thành hàng chục loại ô mai khác nhau: mơ xào gừng, mơ cam thảo, mơ mặn ngọt, mơ tách hạt…

Ô mai mơ không chỉ là món ăn vặt “gây nghiện” cho chị em văn phòng mà còn là món quà biếu sang trọng, mang đậm nét văn hóa Tràng An. Vị chua, cay, mặn, ngọt hòa quyện trong từng viên ô mai nhỏ bé khiến ai ăn một lần cũng nhớ mãi.

Ô mai mơ – Đặc sản tinh tế lưu giữ hương vị truyền thống

Rượu mơ – “Umeshu” phiên bản Việt

Gần đây, trào lưu tự ngâm rượu mơ tại nhà nở rộ. Mơ được ngâm với rượu trắng (hoặc rượu nếp cái hoa vàng) và đường phèn. Sau 6 tháng đến 1 năm, rượu chuyển sang màu vàng hổ phách, uống êm, thơm lừng mùi trái cây và có vị ngọt hậu. Rượu mơ không chỉ ngon mà còn có tác dụng kích thích tiêu hóa, giúp ngủ ngon nếu dùng liều lượng vừa phải.

Giá mơ tươi và địa điểm mua uy tín

Thị trường mơ tươi vào mùa mơ luôn sôi động. Giá cả thường dao động tùy theo từng năm và từng thời điểm trong vụ.

• Đầu mùa: Giá thường cao hơn, dao động từ 40.000đ – 60.000đ/kg do lượng mơ chín chưa nhiều.
• Giữa vụ (Chính vụ): Đây là lúc mơ chín rộ nhất, chất lượng ngon nhất và giá “mềm” nhất, thường chỉ từ 25.000đ – 45.000đ/kg.
• Cuối vụ: Giá có thể nhích nhẹ do khan hiếm hàng, quả lúc này thường chín nẫu, thích hợp làm mứt hơn là ngâm.

Bạn có thể dễ dàng tìm mua mơ tại các chợ dân sinh, các xe hàng rong trên phố cổ Hà Nội hoặc các cửa hàng thực phẩm sạch online. Tuy nhiên, để mua được mơ chuẩn vùng trồng (Mộc Châu, Bắc Kạn, Hương Tích) và không bị trộn lẫn hàng kém chất lượng, bạn nên tìm đến các địa chỉ uy tín hoặc đặt hàng trực tiếp từ các nhà vườn.

Kết luận

Mùa mơ không chỉ mang đến những trái quả vàng ươm, thơm nức mà còn là cái cớ để chúng ta sống chậm lại, tận hưởng hương vị của thời gian và đất trời. Dù cuộc sống có hiện đại đến đâu, hình ảnh những bình mơ ngâm đường nằm im lìm trong góc bếp, chờ đợi ngày hè oi ả để “bung tỏa” sự mát lành vẫn là một nét đẹp văn hóa ẩm thực đáng trân trọng.

Đừng quên ghé thăm Farm Việt Nguyên thường xuyên để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích về nông sản Việt, từ mùa lúa chín vàng trên nương cao cho đến những mùa quả ngọt lành khắp mọi miền đất nước. Hy vọng bài viết này đã giúp bạn nắm bắt trọn vẹn thông tin về mùa mơ năm nay. Hãy nhanh tay chọn cho mình những ký mơ thật ngon để lưu giữ hương vị mùa hè này nhé!