Trái dưa gang: “Thần dược” giải nhiệt mùa hè và những công dụng ít người biết

Giữa cái nắng oi ả của mùa hè nhiệt đới, không gì tuyệt vời hơn cảm giác được thưởng thức một ly dưa gang dầm đá mát lạnh, ngọt bùi. Loại quả này từ lâu đã trở nên quen thuộc trong đời sống người Việt, không chỉ bởi hương vị dân dã mà còn nhờ khả năng giải nhiệt “thần sầu”. Tuy nhiên, theo tìm hiểu của Farm Việt Nguyên, trái dưa gang còn ẩn chứa vô vàn lợi ích sức khỏe đáng kinh ngạc mà có thể bạn chưa từng nghe qua.

Từ việc hỗ trợ giảm cân, làm đẹp da cho đến là “vị cứu tinh” cho mẹ bầu, dưa gang xứng đáng có một vị trí trang trọng trong thực đơn của gia đình bạn. Hãy cùng chúng tôi khám phá tất tần tật về loại quả này ngay sau đây.

qua-dua-gang-800×600.jpg

Tổng quan về trái dưa gang: Bạn đã thực sự hiểu đúng?

Dưa gang là một loại thực phẩm bổ dưỡng, dễ tìm và giá thành rất bình dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nhầm lẫn thú vị xung quanh tên gọi và nguồn gốc của loại quả này.

Nguồn gốc và tên gọi

Trái dưa gang (tên khoa học: Cucumis melo L.) thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae). Cây có nguồn gốc từ các vùng nhiệt đới của Châu Phi và Ấn Độ, nhưng nay đã được trồng phổ biến tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Trong Đông y, dưa gang còn được gọi bằng những cái tên mỹ miều như hoàng qua, sinh qua hay tiêu qua. Một điều thú vị là trong tiếng Anh, dưa gang được gọi là “melon” hoặc “cooking melon”. Nhiều người thường nói vui rằng nếu viết ngược lại “melon” thành “lemon” thì lại ra quả chanh – một sự trùng hợp ngẫu nhiên nhưng đầy thú vị của ngôn ngữ.

Phân biệt dưa gang, dưa bở và dưa lưới

Rất nhiều người nhầm lẫn giữa trái dưa gang và dưa bở (hoặc dưa lưới), nhưng thực tế chúng có những đặc điểm nhận dạng riêng biệt:

• Dưa gang: Thường có hình thuôn dài (hình bầu dục), vỏ có các sọc xanh trắng xen kẽ. Khi chín, vỏ nứt nhẹ, thịt dưa mềm, bở tơi và có mùi thơm nồng đặc trưng. Đây là loại phổ biến nhất ở miền Nam.
• Dưa bở: Hình dáng tròn hơn, vỏ thường có màu vàng sọc xanh hoặc vàng kem. Khi chín thịt rất bở và nứt toác mạnh hơn dưa gang.
• Dưa lưới: Có hình tròn hoặc oval, đặc điểm dễ nhận biết nhất là lớp vỏ cứng có các đường gân trắng đan chéo như tấm lưới. Thịt dưa lưới giòn và ngọt đậm chứ không bở mềm như dưa gang.

Bạn cũng có thể tham khảo thêm về các loại nông sản thiên nhiên khác như các loại nghệ để hiểu rõ hơn về sự đa dạng của thực vật và công dụng chữa bệnh của chúng trong y học cổ truyền.

Giá trị dinh dưỡng: “Kho báu” ẩn giấu trong lớp vỏ sọc

Đừng để vẻ ngoài dân dã đánh lừa, trái dưa gang sở hữu bảng thành phần dinh dưỡng cực kỳ ấn tượng. Theo các nghiên cứu, trong 100g phần thịt dưa gang có chứa:

• Nước: Chiếm tới 90-95% (giúp bù nước cực tốt).
• Năng lượng: Rất thấp, chỉ khoảng 20-36 kcal.
• Vitamin: Dồi dào Vitamin C (tăng đề kháng), Vitamin A (sáng mắt) và các Vitamin nhóm B.
• Khoáng chất: Đặc biệt giàu Kali, Magie và một lượng nhỏ Canxi, Sắt.

Chính nhờ hàm lượng nước cao và ít calo, dưa gang được xem là thực phẩm “vàng” cho những ai đang muốn kiểm soát cân nặng mà vẫn đảm bảo đủ chất.

duagang-800×600.jpg

5 Công dụng “thần kỳ” của trái dưa gang đối với sức khỏe

Nhiều người ví dưa gang như một vị thuốc tự nhiên lành tính. Dưới đây là những lợi ích sức khỏe hàng đầu mà loại quả này mang lại:

1. Giải nhiệt và trị cảm nắng hiệu quả

Vào những ngày hè oi bức, cơ thể dễ bị mất nước dẫn đến mệt mỏi, choáng váng hay cảm nắng. Trái dưa gang với tính hàn, chứa nhiều nước và chất điện giải (Kali, Magie) giúp hạ nhiệt cơ thể nhanh chóng.

Một mẹo nhỏ dân gian là khi bị say nắng, bạn có thể ăn dưa gang dầm hoặc uống nước ép dưa gang hòa cùng một chút bột sắn dây. Hỗn hợp này giúp cơ thể tỉnh táo, giảm cơn khát và xua tan cảm giác nóng bức tức thì.

2. “Cỗ máy” hỗ trợ hệ bài tiết và lợi tiểu

Nhờ hàm lượng nước chiếm hơn 90%, dưa gang hoạt động như một chất lợi tiểu tự nhiên. Ăn dưa gang giúp thận hoạt động hiệu quả hơn trong việc đào thải độc tố ra khỏi cơ thể qua đường bài tiết. Điều này cực kỳ có lợi cho những người hay bị nóng trong, tiểu rắt hoặc cần thanh lọc cơ thể.

3. Bí quyết giảm cân tự nhiên

Bạn đang lo lắng về cân nặng? Hãy kết thân ngay với dưa gang. Với lượng calo cực thấp (một đĩa dưa gang lớn cũng chỉ cung cấp lượng calo bằng 1/3 bát cơm) và không chứa chất béo, bạn có thể ăn thoải mái mà không sợ tăng cân.

Hơn nữa, lượng nước và chất xơ trong dưa tạo cảm giác no lâu, hạn chế cơn thèm ăn vặt. Đây thực sự là món tráng miệng lý tưởng cho thực đơn ăn kiêng.

4. Dưỡng da trắng hồng, trị nám

Không chỉ tốt cho bên trong, trái dưa gang còn là mỹ phẩm thiên nhiên cho làn da. Hàm lượng Vitamin C và A cao giúp chống oxy hóa, làm sáng da và mờ các vết tàn nhang, nám sạm.

Mẹo làm đẹp:

• Rửa sạch mặt với nước ấm.
• Dùng dưa gang thái lát mỏng đắp trực tiếp lên mặt.
• Thư giãn trong 15 phút rồi rửa sạch.
• Kiên trì thực hiện, bạn sẽ thấy làn da trở nên mịn màng và tươi sáng hơn hẳn.

5. An thai và tốt cho mẹ bầu

Nhiều mẹ bầu thắc mắc “Có bầu ăn dưa gang được không?”. Câu trả lời là CÓ. Theo Đông y và các chuyên gia dinh dưỡng, dưa gang giúp dưỡng huyết, an thai.

Đặc biệt, vitamin B6 và Kali trong dưa giúp giảm tình trạng chuột rút và ốm nghén trong những tháng đầu thai kỳ. Tuy nhiên, do tính hàn, mẹ bầu nên ăn lượng vừa phải và tránh ăn dưa ướp quá lạnh để bảo vệ hệ tiêu hóa.

Cách chọn dưa gang ngon và kỹ thuật ủ chín

Để có được món dưa gang ngon đúng điệu, khâu chọn lựa là quan trọng nhất. Cũng giống như cách chọn vú sữa ngon, việc chọn dưa gang cũng cần sự tinh tế và quan sát kỹ lưỡng:

• Hương thơm: Đây là yếu tố tiên quyết. Dưa già và chín tự nhiên sẽ có mùi thơm nồng nàn, đứng cách xa vài mét cũng có thể ngửi thấy.
• Vỏ dưa: Nên chọn những quả vỏ mỏng, sậm màu, có các vết nứt (rạn) ở vỏ. Dưa càng nứt nhiều thì càng bở và ngọt.
• Cầm nắm: Quả dưa cầm lên thấy chắc tay, ấn nhẹ thấy mềm nhưng không bị nhũn nát là dưa ngon.
• Cuống dưa: Cuống tươi chứng tỏ dưa mới hái.

Mẹo làm dưa gang mau chín:
Nếu lỡ mua phải dưa còn xanh, bạn có thể áp dụng các cách sau:

1. Vùi dưa vào thùng gạo.
2. Đặt dưa bên cạnh các loại quả chín khác như chuối hoặc táo (khí Ethylene từ quả chín sẽ kích thích dưa chín nhanh hơn).
3. Ủ dưa trong túi giấy hoặc khăn vải ấm.

trai-dua-gang-800×600.jpg

Biến tấu món ngon từ dưa gang: Không chỉ là dầm sữa

Dưa gang không chỉ đơn điệu với món dầm đường hay sữa đá. Bạn có thể biến tấu nó thành nhiều món hấp dẫn khác nhau.

1. Dưa gang dầm sữa đặc (Món kinh điển)

Đây là món ăn gắn liền với tuổi thơ của nhiều người. Vị bở tơi của dưa quyện với vị béo ngậy của sữa tạo nên hương vị khó quên.

• Chuẩn bị: Dưa gang chín, sữa đặc, đá bào.
• Cách làm: Gọt vỏ, bỏ hạt (hoặc giữ hạt nếu thích vị béo của lớp mật quanh hạt), cắt khúc vừa ăn. Rưới sữa đặc lên, thêm đá bào và trộn đều.

Lưu ý: Nhiều người thích ăn cả hạt dưa gang vì lớp màng bao quanh hạt rất ngọt và hạt có tác dụng nhuận tràng, chữa táo bón rất tốt.

2. Dưa gang muối (Mắm dưa gang)

Nếu dưa gang chín dùng để ăn ngọt, thì trái dưa gang còn non (dưa đèo) lại là nguyên liệu tuyệt vời cho món mặn.

• Dưa non rửa sạch, cắt miếng, phơi nắng cho hơi héo.
• Ngâm vào hỗn hợp nước muối đường hoặc nước mắm đường đã nấu sôi để nguội.
• Sau vài ngày, bạn sẽ có món dưa gang muối giòn rụm, chua ngọt cực kỳ bắt cơm. Món này thường được ăn kèm với thịt kho hoặc cháo trắng.

3. Sinh tố dưa gang

Xay nhuyễn dưa gang với một chút sữa tươi và mật ong sẽ cho ra ly sinh tố thanh mát, giúp giải nhiệt và đẹp da tức thì.

Giải đáp thắc mắc thường gặp về trái dưa gang

1. 100g dưa gang bao nhiêu calo?
Như đã đề cập, 100g dưa gang chỉ chứa khoảng 36 calo. Một ly dưa gang dầm sữa (với lượng sữa vừa phải) sẽ dao động khoảng 120-150 calo.

2. Người đau dạ dày ăn dưa gang được không?
Hoàn toàn được. Nhờ tính kiềm và độ mềm, dưa gang giúp trung hòa axit dịch vị, làm dịu cảm giác nóng rát ở dạ dày.

3. Phụ nữ sau sinh có nên ăn dưa gang?
Có. Dưa gang cung cấp nước và vitamin giúp mẹ phục hồi sức khỏe và cải thiện chất lượng sữa. Tuy nhiên, nên ăn dưa ở nhiệt độ phòng, tránh ăn quá lạnh.

4. Ai nên hạn chế ăn dưa gang?
Dù rất tốt, nhưng người có cơ địa tỳ vị hư hàn (hay bị lạnh bụng, đi ngoài phân lỏng), người bị viêm loét đại tràng mãn tính nên hạn chế ăn nhiều dưa gang sống hoặc uống quá lạnh để tránh ảnh hưởng hệ tiêu hóa.

Lời kết

Trái dưa gang thực sự là một món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho vùng nhiệt đới. Không chỉ là thức quà giải nhiệt “ngon – bổ – rẻ”, nó còn mang lại những giá trị sức khỏe to lớn từ việc hỗ trợ giảm cân, làm đẹp da cho đến an thai. Hy vọng qua bài viết được biên soạn bởi Farm Việt Nguyên, bạn đã có thêm nhiều kiến thức bổ ích và biết cách tận dụng tối đa lợi ích của loại quả này. Đừng quên bổ sung dưa gang vào thực đơn tuần này để cả nhà cùng thưởng thức nhé!