Tổng hợp ca dao tục ngữ về ngày Tết Nguyên Đán và mùa Xuân ý nghĩa nhất

Mỗi độ xuân về, khi những cánh én chao liượn trên bầu trời và sắc đào, mai bắt đầu hé nụ, lòng người Việt lại rạo rực đón chào Tết Nguyên Đán. Không chỉ là dịp để sum họp, Tết còn là khoảng thời gian để chúng ta tìm về với những giá trị văn hóa cội nguồn. Trong đó, kho tàng ca dao tục ngữ về ngày Tết đóng vai trò như một bức tranh muôn màu, phản ánh sinh động nếp sống, phong tục và tâm hồn của cha ông ta từ ngàn xưa.

Những câu ca dao, tục ngữ này không chỉ đơn thuần là lời ăn tiếng nói hàng ngày mà còn chứa đựng những bài học sâu sắc, những kinh nghiệm quý báu về thời tiết, mùa màng và đạo lý làm người. Hãy cùng FarmVietNguyen điểm lại những câu ca dao, tục ngữ hay nhất về ngày Tết cổ truyền để cảm nhận rõ hơn hương vị của mùa xuân dân tộc.

Ca dao tục ngữ về ngày Tết và không khí mùa Xuân

Mùa xuân là mùa của sự khởi đầu, của hy vọng và sức sống mới. Trong tâm thức người Việt, thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới luôn mang lại những cảm xúc bồi hồi khó tả. Những câu ca dao tục ngữ về ngày Tết và thời tiết mùa xuân dưới đây đã miêu tả vô cùng chân thực không khí này:

• “Tháng giêng rét đài, tháng hai rét lộc, tháng ba rét nàng Bân.”
• “Một con én không làm nên mùa xuân.”
• “Đào Nhật Tân, phân Cổ Nhuế.”
• “Tháng Giêng là tiết mưa Xuân,
  Tháng Hai mưa nụ ái ân ngọt ngào.”

Bên cạnh vẻ đẹp của thiên nhiên, nỗi lo toan sắm sửa cho ngày Tết cũng được người xưa đúc kết một cách dí dỏm nhưng cũng đầy thực tế:

• “Đi cày ba vụ không đủ ăn ba ngày Tết.”
• “Ba mươi chưa phải là Tết.”
• “Tết đến sau lưng, ông vải thì mừng, con cháu thì lo.”
• “Đói giỗ cha, no ba ngày Tết.”
• “Giàu nghèo ba mươi Tết mới hay.”

Dù lo toan là vậy, nhưng không khí rộn ràng của phiên chợ cuối năm hay khoảnh khắc giao thừa thiêng liêng vẫn là điều đáng nhớ nhất:

• “Đến ba mươi Tết phất phơ ngoài đường.”
• “Chiều ba mươi Tết mẹ ngồi nhìn con.”
• “Thừa tiền mua pháo đốt chơi,
  Pháo nổ lên trời, tiền vứt xuống ao.”

Ca dao tục ngữ về bánh chưng và ẩm thực ngày Tết

Nhắc đến Tết Việt là nhắc đến nền ẩm thực phong phú, đậm đà bản sắc. Hình ảnh bánh chưng xanh, dưa hành, câu đối đỏ đã trở thành biểu tượng bất diệt. Những món ăn này không chỉ để no bụng mà còn là lễ vật dâng cúng tổ tiên, cầu mong một năm mới ấm no, đủ đầy.

Dưới đây là những câu ca dao tục ngữ nổi tiếng về ẩm thực ngày Tết:

• “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ,
  Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh.”
• “Bánh chưng, bánh giầy, hai tay đón Tết.”
• “Bánh giầy trắng, bánh chưng xanh,
  Biểu tượng no ấm, yên lành ngày xuân.”
• “Dửng dưng như bánh chưng ngày Tết.”

Sự cầu kỳ và trân trọng trong mâm cỗ Tết cũng được thể hiện rõ nét:

• “Mâm cao cỗ đầy.”
• “Ăn mày đòi xôi gấc,
  Ăn chực đòi bánh chưng.”
• “Lạt này gói bánh chưng xanh,
  Cho mai lấy trúc cho anh lấy nàng.”

Đặc biệt, ở miền Nam, hương vị Tết còn gắn liền với những món ăn dân dã nhưng đậm tình:

• “Anh Hai anh tính đi mô,
  Tôi đi chợ Tết mua khô cá thiều.”
• “Bánh bò bột nếp,
  Bánh xếp nhưn dừa,
  Bánh tét nhưn đậu.
  Đón anh em hỏi còn kén lừa làm chi?”

Những câu ca dao về niềm vui sum họp và hạnh phúc

Tết là dịp để “về nhà”. Sau một năm bôn ba vất vả, khoảnh khắc được quây quần bên mâm cơm gia đình là điều thiêng liêng nhất. Những câu ca dao dưới đây đã khắc họa trọn vẹn niềm hạnh phúc bình dị ấy:

• “Tết đến xuân về, nhà nhà sum họp.”
• “Dẻo thơm bánh chưng, ấm lòng người xa.”
• “Xuân về phú quý đầy tay,
  Bình an, mạnh khỏe tháng ngày yên vui.”

Niềm vui ngày Tết còn lan tỏa ra cả xóm làng, gắn kết cộng đồng:

• “Tết chẳng riêng ai, Tết mọi nhà,
  Quê hương, làng xóm, ông bà, tổ tiên.”
• “Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua,
  Phúc lộc đưa nhau đến mọi nhà.”

Sự lạc quan, yêu đời của người Việt cũng được gửi gắm qua những vần thơ hóm hỉnh về việc tận hưởng ngày xuân:

• “Tháng Giêng ăn Tết ở nhà,
  Tháng hai cờ bạc, tháng ba hội hè.”
• “Dầu bông bưởi dầu bông lài,
  Xức vô tới Tết còn hoài mùi thơm.”

Lễ hội xuân qua lăng kính ca dao tục ngữ

Sau những ngày Tết chính là mùa của lễ hội. “Tháng Giêng là tháng ăn chơi”, câu nói cửa miệng này cho thấy không khí tưng bừng của các lễ hội trải dài khắp ba miền đất nước. Từ hội vật, đua thuyền đến hát giao duyên, tất cả đều được ghi lại trong kho tàng văn học dân gian.

• “Mồng bốn là hội Kéo Co,
  Mồng năm hội Ó chẳng cho nhau về.”
• “Nhất vui là hội Trần Thương,
  Đủ đình đủ đám, thập phương tiếng đồn.”
• “Mồng bốn có hội đua ghe,
  Rối đến mồng bảy bắt phe dội bòng.”

Mỗi địa phương lại có những lễ hội đặc sắc riêng, tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng:

• “Thứ nhất thì hội Phủ Giầy,
  Vui thì vui vậy không tày Chùa Bi.”
• “Chợ Viềng năm có một phiên,
  Cái nón em đội cũng tiền anh mua.”
• “Mỗi năm vào dịp xuân sang,
  Em về Triều Khúc xem làng hội xuân.”
• “Cầu Quan vui lắm ai ơi,
  Trên thì họp chợ, dưới bơi thuyền rồng.”

Phong tục và những điều kiêng kỵ ngày Tết

Để có một năm mới suôn sẻ, người Việt xưa rất coi trọng các phong tục và điều kiêng kỵ. Những kinh nghiệm này được đúc kết thành các câu tục ngữ dễ nhớ, truyền từ đời này sang đời khác.

Một trong những nét đẹp văn hóa nổi bật nhất là truyền thống “Tôn sư trọng đạo” và hiếu nghĩa với ông bà cha mẹ trong ba ngày Tết:

• “Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy.”

Câu tục ngữ này nhắc nhở con cháu về thứ bậc và lòng biết ơn. Đặc biệt, ngày mồng Ba là dịp để học trò tri ân người dạy dỗ mình. Bạn có thể tìm hiểu thêm nhiều câu ca dao tục ngữ về tôn sư trọng đạo để hiểu sâu sắc hơn về truyền thống cao đẹp này của dân tộc.

Bên cạnh đó, còn rất nhiều phong tục thú vị khác:

• “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi.” (Cầu mong sự đậm đà, may mắn và xua đuổi tà khí).
• “Mồng một chơi nhà, mồng hai chơi ngõ, mồng ba chơi đình.”
• “Quét nhà ngày Tết, đổ hết gia tài.” (Kiêng kỵ quét nhà để tránh mất lộc).
• “Giận gần chết ngày Tết cũng thôi.” (Dặn dò mọi người bỏ qua xích mích để đón năm mới vui vẻ).
• “Dựng nêu thì dựng đầu hè,
  Để sân gieo cải, vãi mè mà ăn.”

Những câu ca dao, tục ngữ chúc Tết hay nhất

Thay vì những lời chúc thông thường, sử dụng ca dao, tục ngữ để chúc Tết sẽ khiến lời chúc của bạn trở nên ấn tượng và mang đậm hồn Việt hơn. Dưới đây là những gợi ý tuyệt vời để bạn gửi gắm tình cảm đến người thân, bạn bè:

• “An khang thịnh vượng, niên phúc thọ miên trường.”
• “Đầu năm sắm đỏ, cuối năm sắm xanh.”
• “Hoa khai phú quý, trúc báo bình an.”
• “Trâu cày, ruộng tốt, năm mới ấm no.”

Hoặc những câu đối, câu thơ mang ý nghĩa tài lộc, bình an:

• “Xuân đáo bình an tài lợi tiến,
  Mai khai phú quý lộc quyền lai.”
• “Năm mới, phúc lộc đầy nhà,
  Vạn sự như ý, cả nhà bình an.”
• “Cạn ly mừng năm qua đắc lộc,
  Nâng cốc chúc năm mới phát tài.”
• “Lộc biếc, mai vàng, xuân hạnh phúc,
  Đời vui, sức khỏe, tết an khang.”

Kho tàng ca dao tục ngữ về ngày Tết của Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng. Những câu nói mộc mạc ấy không chỉ gợi nhớ về một cái Tết cổ truyền ấm áp mà còn là sợi dây kết nối các thế hệ, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Hy vọng qua bài viết này, bạn đã tìm thấy cho mình những câu ca dao, tục ngữ ưng ý để chiêm nghiệm hoặc gửi tặng những người thân yêu trong dịp xuân về. Chúc bạn và gia đình một năm mới An Khang – Thịnh Vượng!